Zamek Chojnów

W centrum Chojnowa, na niewielkim wzniesieniu przy placu Zamkowym, stoi fragment dawnej rezydencji Piastów legnicko-brzeskich. To co przetrwało do dziś – jedno skrzydło z renesansowym portalem – mieści Muzeum Regionalne i stanowi namacalny ślad czasów, gdy miasto było stolicą własnego księstwa. Miejsce z bogatą historią, które pozwala zajrzeć zarówno w średniowieczną przeszłość regionu, jak i codzienność dawnych mieszkańców Dolnego Śląska.

Historia zamku – od gotyku do renesansu

Zamek powstał prawdopodobnie pod koniec XIII wieku, choć pierwsze pewne wzmianki o warowni pochodzą z lat 1329 i 1331. Stał na miejscu wcześniejszego grodu kasztelańskiego, na skarpie przy rzece Skorej, oddzielony od miasta Młynówką i murem obronnym. To celowe odgrodzenie miało zabezpieczać księcia na wypadek konfliktu z mieszczanami – praktyka dość częsta w średniowiecznych miastach.

Gotycka budowla z okrągłą wieżą o średnicy 12 metrów nie przetrwała w oryginalnej formie. W 1418 roku zamek zniszczyły wojska husyckie, a kolejne pożary – w 1428 i 1508 roku – doszczętnie zatraciły pierwotny wygląd. W 1510 roku zawaliła się jedna z wież zamkowych. Decyzję o gruntownej przebudowie podjął książę Fryderyk III legnicki, który w latach 1546-1547 zlecił włoskiemu architektowi Franciszkowi Paarowi stworzenie renesansowej rezydencji.

Nad głównym wejściem do zamku zachował się portal z popiersiami Fryderyka III i jego żony Katarzyny meklemburskiej – kamieniarskie detale z XVI wieku, które przetrwały wszystkie późniejsze przebudowy i pożary.

Renesansowy zamek składał się z trzech skrzydeł ustawionych pod kątem rozwartym, bogato zdobionych wczesnorenesansową kamieniarką. Po śmierci księcia Fryderyka IV w 1596 roku zamek stał się rezydencją wdowią – osiadła tu Anna wirtemberska i od tego czasu budowla służyła książęcym wdowom. W pierwszej połowie XVIII wieku mieściła się tu kaplica katolicka.

Co zostało z dawnej świetności

Kolejne pożary nie oszczędziły renesansowej budowli. Po wielkim pożarze w 1762 roku zdecydowano o radykalnej przebudowie – rozebrano południowo-wschodnie skrzydło (około połowy budynku), a pozostałą część obniżono o jedną kondygnację. Do dziś przetrwało jedynie skrzydło północno-zachodnie, całkowicie przebudowane w XVI wieku.

Relikty średniowiecznej zabudowy zachowały się na poziomie piwnic. Obecna bryła to fragment dawnej świetności, ale wystarczająco ciekawy, by zobaczyć jak wyglądała renesansowa rezydencja książęca na Dolnym Śląsku.

Muzeum Regionalne – co można zobaczyć

Wnętrza zamku od lat pełnią funkcję muzealną. Ekspozycja prezentuje historię Chojnowa i okolic – od średniowiecza po czasy nowożytne. Można tu zobaczyć zbiory archeologiczne, przedmioty codziennego użytku, rzemiosło, pamiątki związane z tkactwem (bo Chojnów przez wieki słynął z produkcji płótna). Kolekcje nie są może rozległe jak w wielkomiejskich muzeach, ale dają dobry obraz życia w miasteczku na przestrzeni wieków.

Sam budynek z renesansowym portalem to osobna atrakcja. Warto zwrócić uwagę na kamieniarskie detale i zachowane fragmenty dawnej architektury.

W połowie XV wieku rezydował tu Henryk X chojnowski, władca niewielkiego księstwa chojnowskiego – jednego z licznych śląskich księstw powstałych w wyniku podziałów dzielnicowych.

Dla kogo to miejsce

Zamek z muzeum to propozycja przede wszystkim dla miłośników historii i architektury. Rodziny z dziećmi również znajdą tu coś dla siebie, choć nie ma spektakularnych atrakcji czy interaktywnych wystaw – to raczej spokojne zwiedzanie z możliwością zobaczenia starych eksponatów i poczucia klimatu dawnych czasów.

Dodatkowym atutem jest Park Śródmiejski przylający do zamku. Rośnie tam 15 drzew uznanych za pomniki przyrody i znajduje się niewielki plac zabaw dla dzieci. Po zwiedzaniu muzeum można więc odpocząć w zieleni i pozwolić dzieciom się wybiegać.

Chojnów – miasto na Wysokiej Drodze

Sama lokalizacja Chojnowa ma ciekawą historię. Miasto powstało przy średniowiecznym szlaku handlowym zwanym Wysoką Drogą, który łączył Flandrię z Kijowem. Karawany kupców sprzyjały powstawaniu osad i miast – Chojnów (wcześniej Haynow) pojawia się w dokumentach już w 1288 roku. Dogodne położenie zapewniło szybki rozwój.

Oprócz zamku warto zobaczyć Basztę Tkaczy z punktem widokowym przy ulicy Tkackiej oraz Fontannę – Pomnik Tkacza, który przypomina o tkackich tradycjach miasta. W pobliżu znajduje się również Park Piastowski.

Informacje praktyczne

Adres: Plac Zamkowy 3, 59-224 Chojnów, województwo dolnośląskie, powiat legnicki

Kontakt: tel. 76 818 83 53

Dojazd: Chojnów leży około 20 km na zachód od Legnicy. Dojazd samochodem z Legnicy zajmuje około 25 minut drogą krajową nr 94. Zamek znajduje się w centrum miasta, przy placu Zamkowym – można zaparkować w okolicy i dojść pieszo.

Ile czasu przeznaczyć: Na zwiedzanie muzeum wystarczy godzina, może półtorej. Jeśli planujecie spacer po mieście i odpoczynek w parku, warto zarezerwować 2-3 godziny.

Zwiedzanie zamku można połączyć z wizytą w Baszcie Tkaczy i spacerami po historycznym centrum Chojnowa. Miasto nie jest dużym ośrodkiem turystycznym, ale ma swój klimat i kilka wartych uwagi zabytków związanych z historią tkactwa i Piastów śląskich.